GENEL OLARAK
Köpeklerde ilk seksüellik erişkin
birey büyüklüğüne ve ağırlığına
ulaşıldıktan birkaç ay sonra görülür.
Dişiler ergin ağırlıklarına daha erken
ulaştıklarından daha erken cinsel
olgunluk gösterirler. Genelleme yapacak
olursak köpekler ırklara göre değişmekle
birlikte 6-24 ay zarfında seksüel olgunluğa
ulaşmaktadırlar . Küçük cüsseli ırkların
büyük ırklara oranla daha erken cinsel
olgunluğa ulaştıkları söylenebilir.
Yavru alma açısından bakıldığında
maksimum verimliliğe 3.-4. siklustan sonra
ulaşılır. Köpeklerde reprodüktif
aktivite ömür boyu sürebilmekle birlikte,
verimlilik yedi yaşından itibaren azalmaya
başlar. Dişi köpekler için ilk çiftleşme
yaşı 11-18 ay, erkek köpeklerde ise 17-19
ay olmalıdır.
Seksüel Siklus
Köpekte mevsime bağlı olup monoöstrik (yılda
bir) olarak tanımlanmıştır. Ancak yılda
iki defa 4-14 aylık aralıklarla (ortalama
7 ay) iki defa kızgınlık gösterebilmekte
dir. Küçük cüsseli ırklarda ve iyi bakım
besleme koşullarında köpeklerde yıl boyu
sikluslar görülebilir. bAzı ırkların yılda
bir kez kızgınlık gösterdiği
bilinmektedir. Köpeklerde siklus süresi
normalde 200± 45 gün olup 4-14 ay arasında
değişebilir. Bu sürenin 4 aydan kısa 14
aydan uzun olması anormal kabul
edilmektedir.
Çifleştirme Zamanının
Tespiti
Köpeklerde ovulasyon (yumurtlama) zamanı
farklılıklar göstermektedir. Bu nedenle
fertil
(döl alınabilir) bir çiftleştirme için
en uygun zaman ovulasyon sonrası 2-6. Günlerdir.
Ancak
spermler dişi üreme organında uzun süre
canlı kalabildiği için daha önceki çiftleşmelerden
de yavru alınabilmektedir.
Başarılı bir çiftleştirmede çeşitli
faktörler önemlidir: Çiftleştirilece k köpeklerin
yaşları, erkek köpeğin kullanılma sıklığı
(iki-üç haftada bir dişi) ve gebelikler
arasındaki süre göz önünde tutulmalıdır.
Doğal koşullarda erkek ve dişi yan yana bırakıldığında
nadiren sorun ortaya çıkar. En uygun çiftleşme
zamanını belirlemede bazı testler kullanılabilir.
Vaginal sitoloji, vaginoskopi, hormon düzeylerinin
ölçümü. Ülkemizdede rutin uygulamaya
girmiş bu testler hayvanseverler
yararlanabilir.Veteriner hekiminize başvurarak
detaylı bilgiyi edinebilirsiniz.
Dişi köpeğin davranışları da uygun
zamanın belirlenmesinde önemli bir
kriterdir. Ovulasyon (yumurtlama) çoğunlukla
kızgınlığın üçüncü gününde şekillenmektedi
r. Buradan yola çıkarak dişinin erkekle
ilk ilgilenmesinden üç-beş gün sonrası
çiftleştirme için uygundur. Detaylı
bilgiyi ve kesin zamanın belirlenmesi
tekniklerini Veteriner Hekiminizden öğrenebilirsiniz.
Üremenin
Kontrolü
Köpekler genellikle ev ya da bahçe içerisinde
beslendiklerind en kızgınlık sırasındaki
davranışları sorun olabilmektedir. Bu bve
benzeri nedenlerle gebe kalması istenmezken
bunun aksine bazı nadir ırkların üretilmesi
için siklusun uyarılması veya kontrolü
de istenebilmektedir.
Gerek erkek gerekse dişilerde cerrahi girişimle
hayvanlar ömür boyu steril bırakılabilir.
Buna karşılık modern tıp çeşitli
hormon preparatları ile kızgınlığın geçici
veya devamlı olarak ertelenmesini mümkün
kılmaktadır. Bu şekilde istenmeyen
gebelikler engellenir, yalancı
gebeliklerden korunulur ve istebndiği zaman
tekrar yavru alınabilir. Detaylı bilgi için
Veteriner Hekiminize başvurunuz. Ancak uzun
süre hormon kullanımının da bazı yan
etkileri olabileceği unutulmamalıdır .
Kızgınlığı erteleme işlemleri anöstrus
döneminde veya önceki kızgınlıktan en
az iki ay sonra yapılmalıdır. Kızgınlığı
baskılama (başlayan kızgınlığın baskılanması)
için pratik olarak kanamanın ilk üç gününde
enjeksiyon yapılmış olmalıdır.
Gebeliğin sonlandırılması içinde çeşitli
hormonlardan yaralanılmaktad ır. Veteriner
Hekiminizden detaylı bilgiyi
edinebilirsiniz.
Yalancı Gebelik
Doğal bir olgu olan yabancı gebelik gebe
olmayan köpeklerde yavru özeni ve
beslenmesine yönelik içgüdüsel davranışların
hayvan gebe olmamasına rağmen şekillenmesidir
.
Başlıca belirtiler; iştah ve kilo artışı,
karnın büyümesi, memelerin gelişmesi
ve süt salgılanması.
Gelişen memeler enfeksiyonlara karşı
duyarlı hale gelecek, süt salgılanması
ev içinde kirlenmelere neden
olabilecektir. Bu ve benzeri nedenlerle
yalancı gebeliklerin sonlandırılması
istenebilir. Bazı durumlarda ovarium ve
rahim ameliyatla alınmış olmasına rağmen
yalancı gebelikler görülebilir. Bu tip
bir olguda overlerden bir parça kaldığı
düşünülebilir.
Sağaltım bir çok olguda gereksiz olup
belirtiler bir süre sonra kendiliğinden
ortadan kalkacaktır. Ancak huysuzluk ve
huzursuzluk hayvan sahibini aşırı
rahatsız etmişse tedavi endike olur.
Tedavi için Veteriner Hekiminize başvurunuz.
Unutulmaması gereken bir iki nokta;
memeler doldu diye sütün alınması süt
üretimini arttıracaktır ve yalancı
gebelik öncesi ve sırasında
ovariohisteroct emi ' den kaçınılmalıdır.
Köpekte
Gebelik Süresi
Gebelik süresi ortalama 63± 2 gündür
(54-72). Çeşitli köpek ırkları ve
gebelik süreleri aşağıdaki gibidir.
Bokser
56-71 (63) gün
Doberman 58-71(62) gün
Danua
59-69(62) gün
Terrier
55-72(62) gün
Collie
56-72(62) gün
Cocker
56-69(62) gün
Kangal
65-69(67) gün
Gebelik sırasındaki
hormonal değişim
Karnın büyümesi ve iştahın artması
Meme bezlerinin süt salgılanması
Davranış belirtileri
(Sakinleşme veya hırçınlaşma vb.)
Karnın palpasyonu
Ultrasonografi
Radyografi
Kalp atımının izlenmesi
Detaylı bilgi için Veteriner Hekiminize başvurunuz.